X
تبلیغات
دانا - مقاله (بررسی رابطه بین رشتۀ تحصیلی دبیران و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان)

دانا

مدیریت - دانش - مهارت - تجر به

فصل اول

1ـ مقدمه

2ـ موضوع تحقیق

3ـ اهمیت تحقیق

4ـ هدف تحقیق

5ـ فرضیه تحقیق

6ـ تعریف تحقیق

 مقدمه:

«پیشرفتها  و تحولات عظیم علمی و تکنولوژی در دههای اخیر وظایف سیستم آموزشی هر کشور را مشکل و حساس نموده است. وزارت آموزش و پرورش که یکی از ارکان سیستم آموزشی کشور و به تعبیر دیگر یکی از اساسی ترین تشکیلات نظام جمهوری اسلامی ایران محسوب می گردد، وظیفه خطیری در تأمین و تربین نیرو یانسانی متعهد متخصص و ماهر موردنیاز کشور را برعهده دارد که شرط موفقیت آن در انجام این مهم استفاده از یک برنامه ریزی آموزش یکارآمد می باشد، مفهوم برنامه ریزی آموزشی کارآمد عبارتست از کاربرد تجزیه و تحلیل منطقی و ریاضی در عوامل و متغیرهای آموزشی به منظور تخصیص بهینۀ منابع مالی و انسانی بطور کارآمد عمل نماید».[1]

موفقیت هر بنرامه ریزی نیز در گرو استفاده از نتایج تحقیقاتی است که انجام می پذیرد به عبارت دیگر تحقیقات پایه و اساس پیشرفت جامعه در همه امور منجمله امر آموزش و پرورش می باشد و به همین علت است که در کشورهای پیشرفته بودجه کلانی به امر تحقیقات اختصاصی داده می شود. اگر در جامعه اطلاعات کامل و جامعی در زمینه های مختلف وجود نداشته باشد انجام هر تحقیق نیز با محدودیتها و مشکلاتی مواجه خواهد شد و حتی ممکن است نتایج حاصل از تحقیقات از واقعیتهای جامعه بسیار دور باشد که این خود عواقب نامطلوبی دنبال خواهد داشت. متأسفانه کشورهای در حال توسعه از نظر وجود اطلاعات و آمار جامع و دقیق در وضع نامطلوبی قـرار دارد. بدین لحـاظ نتایج تحقیقات در این کشور نمی تواند به برنامه ریزان جامعه اطلاعات صحیحی بدهد.

  امید است که در کشور ما نیز اطلاعات و آمار و تحقیقات بتواند جایگاه خود را بدست آورد. تحقیق حاضر به نوع و میزان تأثیر مدرک و رشته تحصیلی دبیران بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دورۀ متوسطه را مورد بررسی قرار میدهد با محدودیتهایی از قبیل موارد فوق مواجه است که انشاء ا... سعی می شود تا جائی که مقدور است از اطلاعات موجود حداکثر استفاده بعمل آید.

 

موضوع تحقیق:

بررسی رابطه بین نوع رشته تحصیلی دبیران مقطع متوسطه بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

 

سؤال تحقیق:

1ـ آیا بین رشته تحصیلی دبیران مقطع متوسطه و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان آنها رابطه وجود دارد؟

  اهمیت تحقیق:

از آنجایی که آموزش متوسطه بین آموزش ابتدائی و آموز شعالی از یک طرف و بین آموزش ابتدائی و دنیای کار و زندگی از طرف دیگر قرار گرفته است و در حالت اول آموزش متوسطه در واقع مقدمات و زمینه های پرورشی و آموزشی ـ عقلانی، عاطفی ـ روانی و اجتماعی جوانان و نوجوانان را برای ورود به دورۀ آموزش عالی فراهم می کند و در حالت دوم فرد آموزش دیده را برای ورود به دنیای کار آماده می کند پس لازم است که در طول مدت تحصیل در دبیرستان حداکثر استفاده را از مدیران و کتابهای درسی نموده تا بتواند جوابگوی نیاز بازار کار و تحصیل در مراحل عالی تر باشند و این تحقق نمی یابد مگر اینکه دبیرانی در مقطع متوسطه تدریس نمایند که در رشته تحصیلی خود حداکثر معلومات را داشته باشند و این معلومات را به نحو احسن به دانش آموزان ارائه دهند و اهمیت این تحقیق اینست که مشخص می کند دبیران باید دارای تخصص و معلومات کافی در دروسی که تدریس می نمایند باشند.

هدف تحقیق:

در این بررسی هدف اینست که رشته تحصیلی دبیران تا چه حد بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مؤثر واقع می شود. این تحقیق به برنامه ریزان آموزشی کمک می کند تا در تخصیص نیروی آموزشی جهت تدریس مواد مختلف نسبت به عاملی چون رشته تحصیلی دبیران از خود حساسیت بیشتری نشان دهند. این تحقیق می تواند این کمک را به آموزش و پرورش بکند که اگر دبیری در غیر رشته اصلی تحصیلی خودش نیز مطالعاتی دارد و می تواند در آن رشته تدریس کند و کارآیی هم دارد به آن بپردازد و از جذب نیروهای اضافه و زیاد در وزارت آموزش و پرورش جلوگیری گردد که این می تواند برای نظام آموزشی از جهاتی مقرون به صرفه باشد و یا اگر نه افراد دیگری را استخدام تا هرکس در رشته تحصیلی خودش تدریس کند و موجبات پیشرفت دانش آموزان را در امر تحصیل و یادگیری فراهم آورد. محقق در این تحقیق بدنبال اینست که مشخص کند دانش آموزانی را که از دبیران متخصص و دارای معلومات کافی آموزش کافی می بینند آیا واقعاً پیشرفت بیشتری در درسها نسبت به دانش آموزانی که دبیران آنها در رشته های غیر مرتبط تدریــس می کنند دارند یا نه، و اگر تخصص دبیران در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان موثر است پس سعی شود که هر دبیری در رشته دانشگاهی که تحصیل کرده است دروس مربوط به حوزه تخصص خود را تدریس نماید که موجبات پیشرفت تحصیلی دانش آموزان بهتر فراهم آید چون دانش آموزان متوسطه افرادی خواهند بود که یا جذب بازار کار شده یا افرادی خواهند بود که در مراکز آموزش عالی به تحصیل ادامه خواهند داد و لازم است که حداکثر استفاده را از کتابهای دوره متوسطه و دبیران کرده و با آمادگی کافی به مراحل بالاتر ارتقاء پیدا نمایند. هدف این تحقیق اینست که مشخص نماید دبیرانی که در رشته ای دارای تخصص و مهارت و دانش می باشند و در دروس مرتبط با رشته تحصیلی خود تدریس می نمایند تا چه اندازه می توانند موجبات پیشرفت تحصیلی دانش آموزان خود را فراهم نمایند و معلمانی که فاقد تخقق در دروس مورد تدریس خود می باشند و اصولاً دروسی تدریس می کنند که با رشته تحصیلی دانشگاهی آنها مرتبط نیست تا چه اندازه می توانند در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و مؤثر واقع شوند.

فرضیه تحقیق:

با توجه به اینکه برای روش دامنه تحقیق و بکارگیری ابزار مشخص، باید فرضیه تحقیق را دقیق، ساده و روشن بیان کرد، چون فرضیه تحقیق در نحوۀ جمع آوری اطلاعات، نوع تحقیق و نتیجه گیری آن مؤثر است با این توصیف فرضیه تحقیق بصورت زیر بیان می شود:

«بین رشته تحصیلی دبیران و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد»

فرض تحقیق عبارتست از یک تصور ذهنی، حدسی یا احتمالی که محقق در مورد نتایج ویژه تحقیق، پیش از آزمایش و تجربه پیش بینی می کند و یا بطور موقت قبول می نماید. البتخه محقق آگاه و متعهد همواره درنظر دارد که هدف او آزمودن و آزمایش کردن فرض تحقیق است نه اثبات آن.[2]

 

تعریف عملیاتی:

منظور از پیشرفت تحصیلی، موفقیت دانش آموز در امر تحصیل می باشد که می تواند به مهارت در امر خاصّی یا تخصص در بخشی از دانش منجر گردد، در نظام آموزش و پرورش منظور از پیشرفت تحصیلی، دستیابی به اهداف آموزشی موردنظر در دورۀ آموزشی است.[3]

رشته تحصیلی: بزرگترین جزء شاخه نظری و کاردانش و یا گروه تحصیلی در شاخه فنی حرفه ای است. رشته تحصیلی معرف سمت گیری در یک زمینۀ مشخص تحصیلی است که چشم انداز آن به اشتغال در یک زیر بخش اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی یا ادامه تحصیل در یک گروه متجانس از رشته های تحصیلی دانشگاهی می انجامد. در این تحقیق منظور از رشته تحصیلی نیز همان رشته تحصیلی است که معلمین مقطع دبیرستان دردانشگاه یا آموزش عالی در آن رشته تحصیل کرده اند.

دانش آموزان مورد پژوهش در این تحقیق، دانش آموزان مقطع متوسطه آموزش و پرورش ناحیه یک رشت می باشد که گروه سنی 15 تا 18 سال را در بر می گیرد. هدف از پیشرفت تحصیلی در این تحقیق نمراتی است که دانش آموزان در امتحانات پایان سال کسب کرده اند. و منظور از دبیرانف دبیران مقطع متوسطه می باشد.


فصل دوم

تاریخچه تحقیق


 تاریخچه تحقیق:

آموزش و پرورش دوره متوسطه از زمان پدیدآیی ما تاکنون به اشکال گوناگونی جلوه نموده است. در گذشته ای نه چندان دور یعنی در سالهای 45 و 46 نظام آموزش و پرورش ایران به سه دوره ابتدئی 5 سال، راهنمائی تحصیلی 3 سال، و متوسطه 4 سال در نظر گرفته شد. دورۀ 4 ساله متوسطه به دو شاخه فنی حرفه ای و نظری تقسیم می شد. آموزش فنی و حرفه ای به دو شاخه فنی و حرفه ای تقسیم می گردد.

در مهرماه سال 1353 شمسی طرح دیگری برای آموزش متوسطه ارائه شد. مطابق طرح جدید دوره متوسطه از دو شاخه فنی و نظری به سه شاخه تحصیلات متوسطه نظری، تحصیلات متوسطه جامعه، تحصیلات متوسطه فنی و حرفه ای تغییر یافت. بر اساس این طرح نخست همه دانش آموزان، تحصیلات متوسطه نظری را بطور مشترک در یک برنامه عمومی در سالهای اول و دوم متوسطه می گذرانند، فارغ التحصیلات سال دوم می توانند در یکی از رشته های اختصاصی، علوم تجربی، علوم ریاضی، ادبیات و علوم انسانی، علوم اجتماعی، زبانهای خارجی، تعلیم و تربیت و تغذیه و اقتصاد خانواده، اقتصاد، آمار، هنر و فرهنگ و ... به مدت 2 سال ادامه تحصیل داده و موفق به اخذ دیپلم کامل متوسطه در یکی از رشته های فوق شوند. پس از گذشت چندین سال، نظام آموزش متوسطه مجدداً به دو شاخه اصلی آموزش نظری و فنی و حرفه ای تقسیم گردید. دورۀ تحصیلی در هر دو شاخه چهار سال پیش بینی شده و فارغ التحصیلان دوره راهنمایی تحصیلی می توانند تحصیلات خود را در یکی از دو شاخه ذکر شده  ادامه بدهند.[4]

اهداف دوره متوسطه:

آموزش و پرورش دوره متوسطه یکی از پراهمیت ترین دوره های آموزشی است و مانند هر دوره آموزشی دیگر اهداف خاصی را دنبال می کند. در نظامهای آموزش و پرورش متعدد اهداف متعددی برای این دوره لحاظ شده است. برای مثال در ایالات متحده 7 هدف  را در قالب 7 اصل برای آموزش و پرورش متوسطه درنظر گرفته اند. اهداف مزبور که مورد تأیید انجمن ملی آموزش و پرورش است به ترتیب زیر است:

1ـ پیگیری مهارتهای پایه (خواندن، نوشتن، حساب کردن)

2ـ کارآیی حرفه ای

3ـ پایبنید به ارزشهای خانوادگی

4ـ رعایت اصول بهداشت

5ـ شهروند خوب شدن

6ـ استفاده ارزشمندانه از اوقات فراغت

7ـ داشتن منش اخلاقی مطلوب

 

در نظام جمهوری اسلامی ایران، آموزش و پرورش درکل آموزش و پرورش دوره متوسطه بطور اخص رسالتهایی دارد که فراتر از هدفها و رسالتهای دیگر نظام آموزشی است. این برتری ناشی از هدفهای والایی است که در همه برنامه ها لحاظ شده است. در نظام اآموزش متوسطه اهداف دوره تکمیل کننده اهداف دورۀ آموزش و پرورش عمومی است.


 

اهداف موردنظر به ترتیب زیرند:

1ـ تقویت ایمان و اعتقاد به مبانی اسلامی و تعمیق بینش الهی و تزکیه نفس و رشد فضایل و مکارم اخلاقی و پرورش و تقویت روحیه تعبد و التزام عملی به آداب و احکام اسلامی.

2ـ تقویت روحیه حقیقت جویی، مطالعه، بررسی، تفکر، تعمق، تحقیق، نقادی و ابتکار

3ـ تقویت آموزشهای علوم و ریاضیات

4ـ ادامه امر هدایت تحصیلی و شناخت عمیق تر استعداد و علاقه مخصوص دانش آموز و هدایت وی در جهت آن استعداد با توجه به نیازهای کشور و منطقه مربوط

5ـ تقویت آموزشهای مربوط به مدیریت خانواده، تربیت فرزند و زندگی خانوادگی

6ـ فراهم ساختن زمینه پرورشی و آموزشی لازم برای ادامه تحصیل در مراتب بالاتر تحصیلی

7ـ تقویت زبان و ادبیات فارسی و زبان عربی و آشنایی با یک زبانه خارجه در حد استفاده از متون ساده

8ـ تقویت ذوق و استعدادهای هنری و تحقق دیگر اهداف فرهنگی و هنری و اهداف دیگر...).[5]

ویژگیهای دانش آموزان دورۀ متوسطه:

دوره متوسطه آغاز دوره جوانی و روند تکوین آنرا در بر می گیرد در این مرحله دانش آموزان به حیطۀ دنیای بزرگسالی راه می یابند. توانایی رسیدن به استقلال مالی و عاطفی در آنان ویژگیهای غریبی را داده است. همچنین در این مرحله خانواده و جامعه نیز انتظاراتی بسیار متفاوت از دورۀ پیش را از فراگیران دارند. برخی ویژگیهای دانش آموزان دورۀ متوسطه به شرح زیر است:

1ـ به قواعد اجتماعی پایدار دست یافته اند.

2ـ شغل یابی و آینده نگری از مشغله های دائمی ذهن آنهاست.

3ـ حس تشکیل خانواده پیدا شده است.

4ـ احساس توانایی اثرگذاری  نقش کارا در آنان تکوین یافته است.

5ـ رشد جسمی و ذهنی مراحل تکاملی خود را می گذرانند.

6ـ ادامه تحصیل و تعیین زمینه های تحصیلی حرفه ای مورد توجه است.

7ـ برخی قواعد اجتماعی و خانوادگی برای آنها محدودیت زاد تلقی می شوند.

8ـ به روحیه ارزش گذاری به امرو فرهنگی، هنری و علمی افزوده شده است.

9ـ حسن الگوی گزینی اجتماعی در آنان فزونی گرفته است.

10ـ گرایش به امور سیاسی و تعیین موقعیت فکری در سر لوحه امور قرار دارد.

11ـ تصویر دقیق از روابط اجتماعی و حقایق زندگی جمعی برای آنان جلوه بیشتری دارد.

12ـ ابزار خود و خودنمایی در آنان جنبه عام دارد.[6]

روش آموزش و پرورش در دورۀ متوسطه:

روش آموزش و پرورشی در هر یک از دوره های تحصیلی، از عوامل متعددی اثر می پذیرد با عواملی نظیر ویژگیهای فراگیرندگان از وجوه گوناگون، ویژگی محتوای دروس، انتظارات خاص از دورۀ تحصیلی، امکانات موجود برای عمل کردن یا دستیابی به اهداف دورۀ آموزش و پرورش فراگیرندگان دورل متوسطه، روانشناسی فردی و روانشناسی اجتماعی ویژۀ این سنین در نظر آورده شود. اگرچه در نظرآوری محتوی نیز حایز اهمیت است؛ ولی اگر از لحاظ روحی و روانی خاصی که فراگیرندگان دوره حاضر دارند، نتوان با آنان همدل شد، ساده ترین و مشکل ترین دروس را به دشواری می شود، ارائه کرد. افزون بر ویژگیهای روانشناختی فراگیرندگان، باید ویژگیهای محتوای دروس و مهارتهای در نظر گرفته شده را مورد ملاحظه قرار داد. برای مثال، ممکن است، یک درس از طریق روش تدریس کارآموزی پژوهشی یا روش اکتشافی بصورت مناسب تدریس گردد ولی از طریق روش سخنرانی به دشواری عرضه شود.[7]


 

طراحی تغییر بنیادی نظام آموزش و پرورش:

آموزش متوسطه ادامه منطقی دورۀ راهنمایی تحصیلی (= ارشاد) است. هدف نهایی دورۀ راهنمایی تحصیلی پدیدآوری توانمندی کلی در فراگیرنده برای زندگی در جامعه فعلی و آینده و نیز هدایت او برای گزینش زمینه حرفه ای یا شغلی موردعلاقه است. در دورۀ آموزش متوسطه فراگیرنده خواسته های خود را در قالب رشته ای که انتخاب کرده است به تحقق می رساند. با اندکی دقت نظر مشخص می گردد که در دوره متوسطه هرکس بدنبال گرایشاتی است که خود آنرا برگزیده است؛ گرایشها و علایق از ویژگیهای شخصیتی افراد بر می آیند بنابراین میتوان اظهار داشت که فراگیرندگان با تفاوتهای فردی ای که دارند وارد دوره متوسطه می شوند. از این روست که می توان با تخصیص زمان و امکانات مناسب به فراگیرندگان این دوره به شکوفاسازی استعدادها و پرورش آنها یاری کرد.

در بیشتر نظامهای آموزش کشورهای جهان هدف اصلی دوره آموزش متوسطه متوجه ایجاد توانایی لازم برای کسـب حرفه و شغـــل مناسب است. در این راســتا عموم برنامه ریزان آموزشی و درسـی تلاش می کنند با توجه به نیازهای حال و آینده جامعه نشاغلی را که فراگیرندگان می توانند پس از پایان دوره متوسطه انتخاب کنند مشخص سازند.[8]

تغییر و تحول در اهداف دورۀ متوسطه در نظامهای آموزشی جهان به وفور دیده می شود. دلیل عمدۀ این تحولات جهت گیریها و تحولات بیش و کمی است که در حیات تکنولوژیک و علمی رخ می دهد. در نظام آموزش متوسطه پیش از سالهای 1357 گرایش اهداف آموزش متوسطه بیشتر به شاخه نظری و مشاغل خدماتی بود. بطوری که شاخه های فنی و حرفه ای اهمیت چندانی نداشت و دانش آموزان اندکی را به خود جلب می کرد. پس از سال 1357 با توجه به یک سلسله تحولات اجتماعی و تحولات جهانی تصمیم بر تغییر نظام آموزشی متوسطه گرفته شد.

حاصل بررسیها و نظرخواهیها، بازدیدها و بحث و تبادل نظر با کارشناسان و متخصصان به صورت «طرح کلیات نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران» در خرداد 1367 به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید.[9]

 

اهمیت آموزش متوسطه:

1ـ این دوره تحصیلی یکی از حلقه های زنجیر آموزشی است که آموزش عمومی را به آموزش عالی پیوند می دهد. و هر نوع نارسایی و خللی در آن مستقیماً در عملکرد و کیفیت هر دو حلقۀ قبل و بعد تأثیر بسزایی خواهد داشت.

2ـ این دوره تحصیلی، از سه بعد یک دوره ای انتقالی است: انتقال از آموزش عمومی همگانی و غیر تخصصی به آموزش دانشگاهی تخصی خاص عده ای معدود، انتقال از محیط آموزشی به محیط کار و زندگی، و بالاخره دورۀ انتقال میان کودکی که نیازهای فرد تحت نظر و مراقبت دیگران تأمین می شود و جوانی و بلوغ که فرد به استقلال و قبول مسئولیت می رسد. هر یک از این ابعاد به تنهایی از حساسیت و اهمیت ویژه ای برخوردار است و ترکیب آنها با یکدیگر حساسیت و اهمیت این دوره را چند برابر می کند.

3ـ در بسیاری از کشورها از جمله ایران، دوره آموزش متوسطه منبع اصلی تربیت نیروی انسانی نیمه ماهر و ماهر بشمار می رود و از این راه تأثیر ویــژه ای در میزان موفقیت برنامه های توسعۀ اقتصادی و اجتماعی می گذارد.[10]


 

نارسائیهای نظام قدیم آموزش متوسطه:

1ـ ابتر ماندن و رها شدن فرایند هدایت تحصیلی در دورۀ متوسطه و کم توجهی به پرورش علاقه و استعداد دانش آموزان و نداشتن انعطاف لازم برای پاسخگویی به علاقه ها و پرورش استعدادهای متفاوت.

2ـ تأکید و تمرکز بر آماده کردن کلیه دانش آموزان برای ورود به دانشگاه

3ـ تأکید بر دروس نظری، کثرت دروسی که به دانش آموز در یک هفته عرضه می شود.

4ـ نامتناسب بودن بافت و محتوای برنامه های درسی با شرایط شهرهای کوچک کشور

5ـ نداشتن انعطاف لازم برای پذیرش نوآوریها و پاسخگویی به نیازهای خاص مناطق کشور

6ـ اتلاف منابع به سبب شیوه برخورد با تکرار پایه در نظام سالی

7ـ فقدان هدایت تحصیلی صحیح و سوق دادن دانش آموزان بی علاقه و سرخورده به آموزشهای فنی و حرفه ای

8ـ کم توجهی به امکانات محیط و نیازهای آن و نبودن ارتباط متقابل بین محیط مؤسسه آموزش

9ـ سازماندهی غیر منعطف در اجرای آموزشها که استفاده بهینه از کلیۀ منابع بالقوه مفید برای آموزش فنی و حرفه ای را دشوار می سازد.

10ـ عدم ارتباط متقابل آموزشهای فنی و حرفه ای با دوره های کوتاه مدت مهارت آموزی و یا آموزشهای تخصصی و دوره های کاردانی و کارشناسی[11]


 

تعریف اجزای ساختار آموزشی متوسطه

شاخه تحصیلات: بزرگترین جزء ساختار آموزش دوره متوسطه است. این دوره به سه شاخۀ: نظری، فنی و حرفه ای و کاردانش تقسیم می شود. هر شاخه معرف یک سمت گیری عمده در زمینه تحصیل یا اشتغال می باشد.

رشتۀ تحصیلی: بزرگترین جزء شاخه نظری و کاردانش و یا گروه تحصیلی در شاخه فنی و حرفه ای است. رشته تحصیلی معرف سمت گیری در یک زمینۀ مشخص تحصیلی است که چشم انداز آن به اشتغال در یک زیر بخش اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی یا ادامۀ تحصیل در یک گروه متجانس از رشته های تحصیلی دانشگاهی می انجامد.

گرایش تحصیلی: آخرین تقسیم بندی ساخت و دورل متوسطه و کوچکترین جزء برخی از رشته های تحصیلی است. بر گرایش معرف سمت گیری تحصیلی یا اشتغال در یک زمینۀ تخصصی مربوط به یک زیربخش اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.

 

مزایای طرح متوسطۀ جدید:

1ـ جلوگیری از تمرکز و تأکید بر آماده کردن کلیه دانش آموزان متوسطه برای ورود به دانشگاه و محدود کردن آن به تعداددی که بنا به تشخیص مراجع سیاستگذاری آموزش عالی لازم است هر سال برای ورود به دانشگاه آماده شوند. (مثلاً 5/1 تا 2 برابر پذیرش سالانه دانشگاه)

2ـ کاهش نگرانی و بلاتکلیفی در بین دانش آموزان دوره متوسطه

3ـ با نیمسالی و واحدی اجرا کردن دوره متوسطه و پیش دانشگاهی برای دانش آموزان فرصتی پیش می آید که با شیوه های آموزش دانشگاهی آشنا شوند.

4ـ در صورتی که دانش آموزی نمره قبولی در درسی نگیرد جهت گرفتن قبولی در آن درس مجبور به گذراندن سایر دروسی که در آنها نمره کسب کرده است نشود و از اتلاف وقت و هزینه جلوگیری شود، که در نتیجه اولاً بسیاری از امکانات آموزشی آزاد می گردد و می توان از امکانات آزاد شده در جهت ارتقاء کیفی آموزشی استفاده نمود.

ثانیاً: افت تحصیلی کاهش می یابد.

ثالثاً: به علت تقسیم یک سال تحصیل به دو نیمسال از نظر روحی و روانی دانش آموزان فرصت لازم برای تجدید قوای روحی را خواهند داشت.

5ـ از ویژگیهای دیگر نظام جدید متوسطه کم شدن طول دوره تحصـیل است که 4 ســال به 3 سال کاهش می یابد.[12]

در تحقیقی که سهم آموزش متوسطه را طی برنامه اول توسعه در درآمد کلی کشور برآورد کرده است در یکی از سناریوها وقتی طول مدت تحصیل 3 سال درنظر گرفته شود به ازاء ثبت نام یکی دانش آموز در دوره متوسطه میزان ارزش افزوده بطور متوسط از 1206503 ریال در حالتی که طول دورۀ تحصیل 4 سال است به مبلغ 1992888 ریال افزایش می یابد یعنی کارآیی خارجی نظام آموزش متوسطه 65 درصد افزایش می یابد.[13]

این در حالی است که متوسط هزینۀ دانش آموزان در نظام جدید کاهش می یابد اما این کاهش هزینه نیز در محاسبات فوق منظور نگردیده است یعنی در واقع میزان افزایش کارآیی خارجی نظام آموزش متوسطه بیش از 65 درصد است.


 

ویژگی معلمان اثربخش:

1ـ هدفهای آموزشی خود را بطور روشن بیان می کند.

2ـ به میزان کافی به موضوع درسی آگاه است و راهبردهای آموزشی ویژه آنها را می داند.

3ـ از موادآموزشی موثر استفاده می کند.

4ـ می داند که باید مواد آموزشی را با هدفهای برآوردکنندۀ نیازهای فراگیرندگان سازگار سازد.

5ـ هدفهای شناختی سطح بالا و سطح پائین بطور مناسب مورد توجه قرار می دهد.

6ـ راهبردهای فراشناختی را به فراگیرندگان می آموزد و تلاش می کند تسلط کافی به آنها حاصل شود. فراشناخت جریان آگاهی فرد به میزان توانمندیهای شناختی خود است.[14]

 

معلم خوب، معلم بهتر:

1ـ یک معلم خوب مشــتاق شرح و توضیــح است؛ اما معلم بهتر با صبر و حوصله به دانش آموزان کمک می کند که افکارشان را شکل دهند و با جملات خود آنرا بیان کنند.

2ـ یک معلم خوب کوشش می کند هرچه بیشتر دانش و معلومات دانش آموزان را افزایش دهد اما معلم بهتر تلاش می کنند که دانش آموزان «روش یاد گرفتن» را فرا بگیرند.

3ـ یک معلم خوب خود را مقید می داند که تمام فوت و فن و تکنیکهای آموزش را به خوبی و درستی اجرا کند اما معلم بهتر افزون بر آن، درباره چرائی انتخاب روشها و تکنیکهای خاص می اندیشد و کارایی آنها را پس از تدریس مورد ارزشیابی قرار می دهد.

4ـ دانش آموزان یک معلم خوب دوره های تحصیلی را می گذرانند، فارغ التحصیل می شوند و شغل مناسبی بدست می آورند، اما دانش آموزان یک معلم بهتر، همچنان راه کاوش و مطالعه را ادامه می دهند، زیرا بخوبی می دانند که زندگی با ذهنی کنجکاور و فرزانه با ارزش تر است.[15]

ویژگی معلمان دورۀ متوسطه:

1ـ آگاهی کافی به ویژگیهای روانی، عاطفی و اجتماعی فراگیرندگان داشته باشد.

2ـ به غرور و حس استقلال طلبی جوانان احترام می گذارد.

3ـ زمینه های لازم را برای آشنایی با مبانی زندگی مشترک را ایجاد می کند.

4ـ آگاهی های لازم اجتماعی را به آنان عرضه می کند.

5ـ اهمیت ادامه تحصیل و پذیرش نقشهای اجتماعی را مشخص می سازد.

6ـ به پرورش حس مذهبی همت کند.

7ـ پروژه های فردی و گروهی در زمینه های گوناگون به آنان تکلیف کند.

8ـ تمیهدات لازم برای جلوگیری از تهاجم فرهنگی را تدارک کند.

9ـ آنان را به اندیشیدن در امور گوناگون راهنمایی کند.

10ـ به پرورش روحیه تعمد اجتماعی، انضباط و سازندگی اقدام کند.[16]

 

معلم حرفه ای[17]:

این سؤال معمولاً در بین دانشجویان و معلمان وجود دارد که چگونه می توان یک معلم حرفه ای شد؟

راههای متعددی برای پاسخ دادن به این سؤال طرح شده وجود دارد. بر معلم باتجربه و هر مدرس روشهای تدریس در این زمینه نظریه های بسیاری وجود دارد. لازم است به این نکته اشاره شود که هر معلمی شیوۀ تدریس ویژه خود را دارد. چه معلم حرفه ای و چه معلم تازه کار. تفاوت شیوۀ تدریس معلم حرفه ای با معلم تازه کار در میزان ثمربخشی آن است. ثمربخشی یا کارآیی شیوۀ تدریس بصورت مجزا و مجرد حاصل نمی شود. مجموعه عواملی لازمند که چنین کیفیتی در شیوۀ تدریس پدید آید.

در حقیقت شیوۀ تدریس معلم ترکیبی از شخصیت، میزان تخصص، موضوع درس، ابزارهای کمک آموزشی و کمک یادگیری و غیره است. توصیهمی شود معلمان خود را در قالب های مشخص و تجویزی روشهای تدریس محدود نکنند. کارآترین معلمان کسانی هستند که می توانند روش یا شیوۀ تدریس خود را تغییر دهند و یا به قدری توانمندند که قادرند متناسب با ش رایط آموزش ویژه و شیوۀ تدریس خود را سازگار سازند.

«فلاندرز» با دلایل کافی اظهار می دارد معلمانی که بصورت غیر مستقیم تدریس می کنند معمولاً کارآیی بیشتری نسبت به معلمانی که بصورت مستقیم تدریس می کنند، دارند. دلیل این نیست که گروه نخست بصورت مستقیم تدریس نمی کنند، بلکه سبب آنست که آنان می توانند به هر دو شیوه تدریس کنند.

بر وفق نظر بالا یکی از عوامل موفقیت این معلمان توانایی آنان در تدریس بدو شیوه است و این کار با توجه به شرایط اوضاع کلاس می توانند بهترین و مناسبترین شیوۀ تدریس را انتخاب کنند، علّت دیگر آنست که در شیوۀ غیر مستقیم دانش آموزان شرکت فعالتری دارند.

بی شک آنچه که پراهمیت است این است که معلمان تلاش می کنند شیوۀ تدریس منعطف تری را انتخاب کنند. این امر ممکن نیست، مگر آشنــایی و انس زیاد با روشها و شیوه های تدریس فراوانی و کارآیی آنها.


 

سوابق تحقیقات انجام شده

الف: تحقیقات داخل کشور:

 بندرت مشاهده می شود تحقیقاتی  که  تا به حال انجام  گرفته  است  به دنبال  تعیین و اندازه گیری میزان و نوع تاثیر رشته تحصیلی معلمین بر پیشرفت تحصیلی دانش آموز باشد.

ولی مطالعات مزبور بنحوی  در ارتباط  با تخصص و تجربه معلمین قرار دارند که در ذیل به برخی از آنها اشاره  می شود :

1 ـ در سال 68 تحقیقی توسط دفتر هماهنگی  طرحها  و برنامه ریزی توسعه تحت عـــــنوان «نقش دبیران غیر متخصص دردوره متوسطه عمومی کشور» انجام گرفته است در این تحقیق آمده است که در سال تحصیلی 68 ـ 67 در حدود 4/45  درصد از دبیران دوره متوسط فاقد تخصص لازم برای تدریس دردوره متوسطه بوده اند که بیشترآنها فارغ التحصیلان  رشته علوم تربیتی و مواد درسی مورد تدریس  آنها بیشتر ریاضی، آمار، ادبیات فارسی  و اجتماعی  بوده  است  در سال مذکور ازکل دبیرانی که دروس  ریاضی را تدریس می کرده اند معادل 07/52  درصد  آنها از دبیران غیر متخصص  بوده اند .[18]

البته علت  این امر بیشتر ممکن  است مربوط به نحوه توزیع نیروی انسانی باشد  تا به مساله کمبود نیروی متخصص زیرا در سال مزبور بعضی از استانها در بعضی  رشته ها  مازاد و برخی دیگر در همان رشته ها  کمبود دبیر داشته اند.

 در همین سال با وجود 384  نفر دبیر اقتصاد و بازرگانی مازاد درکل کشوردر سه استان  کرمانشاه ، خوزستان و آذربایجان  شرقی 85 نفر کمبود دبیر اقتصاد و بازرگانی  وجود داشته است درحالیکه در کل کشور تعداد 175 نفر از دبیران  غیر متخصص  مشغول تدریس این درس بوده اند.

 تحقیق  مزبور به منظور برنامه ریزی نیروی انسانی انجام گرفته  است و هدف آن تعیین آمار دبیرانی بوده است که در دروس غیر تخصصی خود تدریس می کرده اند.

2 ـ در پژوهشی  که توسط آقای کیمیا تنهایی تحت عنوان «تحلیلی  بر وضع سواد  و افت  تحصیلی  در استان گیلان » انجام  گرفته است ، عوامل مختلفی را در میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان موثر  دانسته  است  و مهارت معلمان ، برنامه های آموزشی ، شرایط  فیزیک  مدارس  و دسته دیگر از عوامل  مربوط  به خارج  از آموزش  و پرورش  می باشند  مثل  نابرابری شهر  و روستا ، محرومیت ، تعداد های زبانهای محلی  و ...[19]

3 ـ  در تحقیقی که توسط آقای یدا... برنایی تحت عنوان «بررسی میزان تطابق  تخصصی معلمان مدارس راهنمایی تحصیلی مناطق نوزده گانه تهران با دروســـــی که تدریـــــس می نمایند[20]»  انجام  شده است مشخص می شود که فقط 38/50  درصد  از کل ساعات تدریس مدارس  راهنمایی تحصیلی  اختصاص به معلمین متخصص دارد  و 62/49  درصد به معلمین غیر متخصص اختصاص دارد.

 تحقیق مذکور در تعریف مساله به این نکته اشاره دارد که یکی از مهمترین علل مردودی دانش آموزان و افت تحصیلی آنان در مقطع راهنمایی تحصیلی کمبود معلم متخصص می باشد، همچنین  محقق در پیشنهادات خود بکار گماردن  معلمین  در رشته های تخصصی خود را عامل افزایش کارآیی آنان مطـرح می نماید اما اینکه  اگر  عامل تخصصی باعث افزایش کارآیی و پیشرفت  تحصیلی دانش آموزان می گردد تا چه اندازه این عامل موثر است، مشخص نگردید است گرچه هدف تحقیق بررسی وضع  موجود  نیروی انسانی از نقطه  نظر  تخصص بوده است .

 

4 ـ تحقیق دیگری  توسط محمدحسین قدیمی تحت عنوان « بررسی  وضعیت آموزش  مناطق  بیست گانه آموزش و پرورش شهر تهران » انجام  گرفته است ، هدف تحقیق شناخت  عوامل  موثر در موفقیت  یا عدم موفقیت  دانش آموزان مطرح  شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد اولاً تجربه دبیران در موفقیت تحصیلی دانش آموزان تاثیری ندارد . ثانیاً  درصد قبولی دانش آموزان  دختر در کلیه  گایه ها بیشتر از دانش آموزان پسر می باشد .[21]

 

ب : تحقیقات خارج  از کشور :

 1 ـ  در تحقیقی تحت عنوان «عوامل  موثر  بر پیشرفت  تحصیلی دانش آموزان» عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان  را مورد بررسی قرار داده است و عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی را  بصورت  زیر بر شمرده است . [22]

 برنامه درسی، کتابهای درسی و مواد آموزشی، معلم و ویژگی های او مانند تجربه ، مدرک تحصیلی، اطلاعات وی در زمینه تعلیم  و تربیت و موارد دیگر مانند مدت زمان  تحصیل دانش آموز ، اندازه مدرسه، تراکم دانش آموز  در کلاس و خصوصیات والدین .

 در تحقیق به ارتباط  موفقیت دبیران  با تجربه ، میزان حقوق و ارتقاء  منزلت  آنان تاکید  دارد  تحقیق  مزبور همچنین نشان می دهد  که مدرک تحصیلی معلمین  بر پیشرفت  تحصیلی  دانش آموزان موثر  است بطوریکه  دبیران با مدرک تحصیلی بالاتر (نسبت به دبیرانی که مردک تحصیلی  پائین تری دارند) در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تاثیر بیشتری دارد در مورد  نقش تراکم  دانش آموزان  در کلاس  چنین نتیجه ای گرفته شده است  که اندازه کلاس در کلاسهایی با بیش از 15  نفر دانش آموز، تاثیری  بر پیشرفت  تحصیلی  دانش آموزان ندارد در این بررسی سپس به مقایسه ذ تاثیر شاخص اخیر در کشور های پیشرفته و در حال توسعه پرداخته و چنین اظهار نموده است که اگر میزان  تراکم دانش آموز در کلاس  در کشور های  در حال توسعه  بیشتر از 55 نفر باشد  تاثیر منفی بر پیشرفت  تحصیلی  دانش آموزان دارد  جالب اینست که در یک  مقایسه تطبیقی انجام  شده  بین دانش آموزان پایه  پنجم 15 کشور  جهان ، کشور های کره با تراکم  60 نفر در کلاس  و ژاپن د با 42 نفردر کلاس رتبه  اول را به دست آورده اند یعنی آنچه که در پیشرفت  تحصیلی دانش آموزان نقش مهم ایفا می کند تراکم دانش آموزان در کلاس نیست بلکه چیزهایی است  که در کلاس اتفاق  می افتد .  نقش مثبت  مدیران  بخصوص کسانی  که دوره های آموزش  ضمن خدمت در این رابطه دیده اند بر پیشرفت  تحصیلی دانش آموزان بعنوان یک عامل موثر قلمداد شده است. لازم  به ذکر است که در تحقیق مذکور در مورد تاثیر عامل تخصص تخصص و سابقه  مدیریت  مدیران  بحثی  به میان  نیامده است .

در پایان مقاله  شرط  آگاهی از سلامت یک نظام را ارزیابی های منظم  آن  نظام  بر شمرده است .

2 ـ تحقیق دیگری  توسط اریک هانوشک [23]در یکی از کشور های آمریکا  انجام گرفته است وی در این تحقیق تاثیر  قدرت بیان  و تجربه  معلم را بر نمرات شفاهی ( قدرت بیان ) دانش آموزان  مورد مطالعه قرار داده است . هانوشک برای این کار تعدادی از مدارس را انتخاب نموده و از برآوردیک مطالعه  مقطعی استفاده می کند و به نتایج زیر دست می یابد :

 

 حاصل نمره قدرت بیان دانش آموزان

به ازای هر یک  واحد  افزایش از نمره  قدرت بیان و تجربه معلمان

افزایش  نمره قدرت  بیان دانش آموزان

دانــش آمــوزان  سفـید پوست

دانش آموزان سیاه پوست

هر یک نمره اضافی در شاخص قدرت بیان معلم

175/0

179/0

هر یک  سال اضافی از تجربه معلم

108/0

060/0

 

  نتایج  فوق نشان  می دهد  که به ازاء  افزایش  یک نمره به شاخص قدرت بیان معلم ، نمره قدرت بیان  شاگردان  به میزان 175/0  و یا 179/0 افزایش می یابد همچنین به ازاء افزایش یک سال تجربه معلم به  میزان 108/0  و یا 060/0 واحد به نــــمرات دانش آموزان اضافه می گردد در واقع تحقیق مزبور نه تنها نوع رابطه عواملی چون شاخص قدرت بیان معلم  و تجربه  معلم  با سطح  نمرات دانش اموزان را مشخص می کند  بلکه میزان تاثیر عوامل فوق بر سطح نمرات را نیز برآورد می نماید  .

 

 

 

 فصـل سـوم

1 ـ جامعه تحقیق

2 ـ نمونه

3 ـ روش نمونه گیری

4 ـ ابزار اندازه گیری

5 ـ  روشهای آماری

 

 جامعه تحقیق:

جامعه تحقیق : در این تحقیق جامعه  تحقیق کلیه دانش آموزان مقطع  متوسطه و کلیه  دبیران  شاغل در مقطع متوسط اداره آموزش و پرورش ناحیه  یک داشت در سال تحصیلی 81 ـ 80 می باشدکه تعداد 4 دبیرو 60 دانش آموز مقطع متوسطه بصورت روش تصادفی ساده انتخاب گردیده است .

 

  نمونه تحقیق :

 نمونه تحقیق 4 دبیر و تعداد 60 نفر از دانش آموزان  مقطع  متوسطه آموزش  و پرورش ناحیه  یک  رشت  می باشد که ازچهارکلاس پایه  متوسطه که بصورت تصادفی  از بین تعداد نمرات چهار کلاس  انتخاب شده است و در چهار جدول تنظیم  شده است نمرات  از بزرگترین نمره از بالا به پائین نوشته شده است به این صورت که نمرات هرکلاس بصورت  تصادفی از بین  تمام نمرات یک کلاس در درس  مزبور انتخاب شده است  نمرات 15 نفر از کل نمــرات یک کلاس  لازم به توضیح  است  که دانش آموزان یا نمونه ها در این تحقیق از دبیرستان  پسرانه انتخلب شده اند  .

 

  روش نمونه گیری

 روش نمونه گیری:

 روش نمونه گیری  در این تحقـیق  روش نمونه  گیری  تصادفی ساده بوده  است . که نمرات 60 نفر از دانش آموزان  پایه سوم متوسطه  از چهار کلاس  از کل نمرات هر کلاس (15 نمره ) از هر کلاس بصورت  تصادفی انتخاب شده است . در این نمونه گیری  هر یک  ازاعضای جامعه مورد مطالعه شانس مساوی جهت انتخاب شدن را  دارند.

 

ابزار اندازه گیری :

 ابزار اندازه گیری در این تحقیق بررسی کار نامه تحصیلی پایان سال می باشد که نمرات خرداد ماه سال سوم  متوسطه چهار کلاس گرفته شده و از بین آنها نمراتی بصورت انتخاب گردیده است .

 

 روش های آماری :

 روش های آماری در این تحقیق توزیع t استودنت[24] می باشد  به این  صورت  که ابتدا نمرات خام در جدول از بزرگ  به کوچک  از بالا به پائین  توزیع  گردیده است که با (X)  نمایش داده شده است و بعد انحراف  نمرات خام (M) گرفته شده است  و همچنین  مجذور  نمرات  انحراف  از میانگین نوشته شده که در جدول  با (2d)  مشخص شده است  و بعد  بدست آمده  است و همچنین  بدست  آمده است و با استفاده از جایگزینی در فرمول زیر  میانگین نمرات گرفته شده  و با هم مقایسه  شده است . و همچنین از (df)  یعنی  درجات  آزادی استفاده شده  است .

میانگین نمرات  جدول شماره 1

M1=

 میانگین نمرات جدول شماره 2

M2=

تعداد نمرات خام  جدولها

X=

 تعداد نمرات خام جدول 1

X1=

تعداد نمرات  خام جدول 2

X2=

درجه آزادی

Df=

 انحراف نمرات خام از میانگین

D=

مجذور  انحراف نمرات از میانگین

D2=

مجموع مجذور انحراف نمرات از میانگین

توضیح: مجموع درجه آزادی دراین فرمول بصورت زیرمحاسبه شده است : 

Df=x1+x2-2

 

 فصـل چهـارم

 

یافته ها و تجزیه تحلیل آنها

 

  یافته ها و تجزیه  و تحلیل آنها

در این  فصل  نمرات خام حدود 60  نفر  از دانش آموزان  پایه  سوم  مقطع  متوسطه در چهار جدول آورده  شده است  و با استفاده از آزمون t  میانگین نمرات کلاسها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و مقایسه گردیده اســت نمرات دانــش آموزان معلمانی که در دروس  غیر مرتبط با رشته  تحصیلی خود تدریس  کرده اند  با نمرات  دانش آموزانی که دبیــران  آنها  در دروس  مرتـبط  با رشته  تحصیلی  خود تدریس کرده اند. نمرات  دانش آموزان  در درس  زیست شناسی  جانوری که دبیر مربوط دارای مدرک تحصیلی لیسانس  فیزیک  بوده با نمرات دانش آموزانی که دبیر مربوط آنها دارای لیسانس کشاورزی می باشد  مقایسه  گردیده است .

   جدول شماره (1) : نمرات درس زیست شناسی  جانوری  پایه سوم متوسطه  که دبیر  مربوطه  دارای لیسانس  زیست شناسی  می باشد (رشته تحصیلی مرتبط )

D2

D

x

16

4

19

9

3

18

9

3

18

4

2

17

4

2

17

0/25

0/5

15/5

0/25

0/5

15/5

0/25

0/5

15/5

0/25

0/5

14/5

1

-1

14

1

-1

14

4

-2

13

4

-2

13

12/25

-3/5

11/5

30/25

-5/5

9/5

95/5=

 

225=

 

M=

میانگین نمرات جدول  شماره 1 M1=

 انحراف نمرات خام از میانگین d=

مجذور انحراف نمرات خام میانگین d2=

 جدول شماره (2): نمرات درس زیست شناسی جانوری پایه سوم مقطع متوسط که دبیر مربوط دارای لیسانس در رشته مرتع داری می باشد ( رشته تحصیلی غیر مرتبط )

D2

D

x

36

6

14

16

4

12

9

3

11

1

1

9

1

1

9

1

1

9

0

0

8

0

0

8

1

1-

7

1

1-

7

25/2

5/1-

5/6

25/6

5/2-

5/5

9

3-

5

9

3-

5

16

4-

4

5/108=

 

120=

 

میانگین  نمرات جدول شماره 2

 آزمون t برای تعیین معنادار بودن میانگین های دو نمونه [25]

 

 تفسیر :

 با استفاده از درجه آزادی یعنی df که در اینجا برابر 28 می باشد به سطوح معنی دار آزمونهای دو دامنه مراجعه می کنیم ، چون t جدول (11-7 = t )  از t مشاهده شده در سطوح  معنادار بسیار بالاتر است  هم در سطح 5% (05/2)  و هم در سطح 10% (7/1) پس تفاوت معناداری بین میانگین نمرات در کلاس وجود دارد. پس فرضیه «بین رشته تحصیلی دبیران با پیشرفت  تحصیلی دانش آموزان  رابطه وجود دارد» پذیرفته می شود.

 

جدول شماره (1): نمرات درس فیزیک پایه سوم متوسط که دبیر مربوط دارای لیسانس در رشته فیزیک  می باشد .( رشته تحصیلی مرتبط)

D2

D

x

25

5

19

16

4

18

9

3

17

9

3

17

4

2

16

4

2

16

1

1

15

0

0

14

0

0

14

0

0

14

1

1-

13

4

2-

12

16

6-

10

36

7-

8

49

 

7

174=

 

210=

 میانگین نمرات جدول (1) =M1

انحراف نمرات خام از میانگین=d

مجذور انحراف نمرات  خام از میانگین =d2

مجموع  مجذور انحراف نمرات خام از میانگین=

جدول شماره (2) : نمرات درس فیزیک (3) پایه سوم متوسطه که دبیر مربوط دارای مدرک لیسانس کشاورزی می باشد ( رشته تحصیلی غیر مرتبط )

D2

D

x

25/12

5/3

5/12

9

3

12

25/6

5/2

5/11

25/6

5/2

5/11

25/6

5/1

5/10

25/6

5/1

5/10

25/6

5/1

5/10

1

1

10

1

1

10

1

1-

8

25/2

5/1-

5/7

9

3-

6

25/12

5/3-

5/5

25/20

5/4-

5/4

25/20

5/4-

4

25/107=

 

 

میانگین نمرات خام از میانگین =d

مجذور انحراف نمرات خام از میانگین=d2

تعداد نمرات خام =x

جمع نمرات خام =

مجموع  مجذور انحراف نمرات از میانگین=

آزمون t برای مقایسه میانگین های نمرات فیزیک دو کلاس پایـــه سوم متوسط بشرح زیر می باشد .

 تفسیر :

 با توجه به اینکه میانگینهای دو کلاس در فرمول بالا با هم مقایسه گردیدند مشخص گردید که t جدول از t مشاهده  شده بسیار بالاتر است هم در سطح 05/% و هم در سطح 10/0 پس نتیجه  می گیریم که تفاوت معناداری بین میانگین  دو کلاس و نمرات دو کلاس وجود دارد و فرضیه « بین رشته تحصیلی دبیران  و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد » پذیرفته می شود  و اختلاف مشاهده در نتایج پژوهش از نظر آماری معنادار است و ناشی از خطای نمونه گیری یا شانس نیست .

 

 پس با توجه به اینکه نمرات دو درس زیست شناسی و فیزیک (3)  در جدول های  صفحات قبل نوشته شده و میانگین  نمرات درس زیست شناسی که دارای دبیر با رشته تحصیلی مرتع داری با نمرات درس زیست شناسی با دبیردر رشته تحصیلی مرتبط زیست شناسی و همین طورنمرات فیزیک با دبیران مرتبط وغیر مرتبط با هم مقایسه گردید و معلوم شد میانگین نمرات  با دبیران مرتبط و غیر مرتبط در هر درس اختلاف معناداری دارند. در نتیجه این که دبیرانی که رشته تحصیلی آنها مرتبط  بوده در تدریس و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان موفقیت بیشتری داشته اند. فرضیه « بین رشته تحصیلی  دبیران  و پیشرفت  تحصیلی دانش آموزان رابطه مثبت  وجود دارد » پذیرفته  می شود .

 

 فصـل پنجـم

 

1 ـ نتیجه گیری

2ـ محدودیتها

3 ـ پیشنهادات

4 ـ منابع

5 ـ پیوست ها

  نتیجه گیری :

 از این تحقیق نتیجه گرفته می شود که دبیرانی که در دروسی تدریس می نمایند که متناسب با رشته تحصیلی دانشگاهی آنها می بــاشد، بر مطالب درسی تسلــط بیشتری دارندو بهتر می توانند مطالــب درسـی را به دانش آموزان ارائه دهند و دانش آموزان  آنها پیشرفت بهتری در تحصیل دارند و دانش آموزانی  که دبیران آنها دارای تخصص در تدریس نمی باشند یا به عبارت دیگر در رشته تحصیلی دانشگاهی آنها با دروسی که تندریس می کنند ارتباطی ندارد و بطور غیر مرتبط در دروسی تدریس می کنند  پیشرفت  خوبی در تحصیل ندارند ارتباطی ندارد و بطور غیر مرتبط در دروسی تدریس می کنند پیشرفت خوبی در تحصیل ندارد. همانطوری که نمرات درس زیست شناسی دو کلاس با معلمان مرتبط وغیر مرتبط با هم مقایسه گردید معلوم شد در درس زیست شناسی که دبیر مربوط دارای مدرک تحصیلی لیسانس مرتع داری بود نمرات دانش آموزان بسیار پائین بوده و در کلاس دیگر بر عکس نمرات در حد بالائی قرار دارد و همانطوردر درس فیزیک که معلم مربوط دارای لیسانس کشاورزی بود، نمرات  دانش آموزان بسیار پائین بوده و بر عکس در کلاس دیگر نمره فیزیک بسیار بالا  بوده است . پس فرضیه «بین رشته تحصیلی دبیران وپیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد» مورد پذیرش و تائید واقع  می شود و در نتیجه بین رشته تحصیلی دبیران  و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابطه  وجود دارد .

 

 محدودیتها :

ـ عدم آشنایی  محقق با آمار استنباطی  که بیشتر در تجزیه  و تحلیل یافته های  یک تحقیق از آنها استفاده  می شود  یکی از محدودیتهای تحقیق نبوده است و لازم است که دانشجویان را با روش های آمار استنباطی آشنا کنند .

ـ محدودیتها دیگر  تحقیق این بوده  است که کتابهایی در  زمینه پیشرفت  تحصیلی یا کم بوده  و یا  اینکه   نتوانسته این به صورت امانت ازبیرون بگیریم .

ـ نداشتن  وقت  کافی  برای جمع آوری نمونه های بیشتر و انجام  تحقیقی در سطح  وسیعتر  از محدودیتهای دیگر تحقیق بوده است .

ـ کتابهای موجود درکتابخانه  دانشگاه در مورد تحقیقات بسیار کم  است ، وجود متغیر هایی مانند : استعداد دانش آموزان، وضعیت  خانوادگی، سن دبیران،  تجارب آموزش آنها ، تراکم  دانش آموزان کلاسها  و عوامل دیگر در نظر گرفته نشده است .

 

 پیشنهادات :

1 ـ به برنامه ریزان توصیه می شود  که اگر در رشته  مورد نیاز مناطق مختلف  کشور  و رشته های تحصیلی دانشگاهی که مورد نیاز است  در سطح  آموزش عالی ( کارشناسی ) و بالاتر پذیرش  صورت  گیرد  تا در زمینه کمبود  نیروی  انسانی  متخصص  در تدریس مشکلات  برطرف شود تا بتوان افرادی که در زمینه ای تخصص دارند در آن زمینه و در دروس مربوط به تخصص خود تدریس نمایند تا موجبات پیشرفت  تحصیلی دانش آموزان فراهم  آید.

2 ـ توصیه می شود  اگر در بعضی از استانهای کشور نیرو های متخصص مازاد و اضافی وجود دارد  آنها را به امر تدریس در رشته های مربوط در استانهای دیگر اختصاص دهند تا ازنیروی غیر متخصص استفاده نشود.

3 ـ  حتی الامکان  سعی  شود از کسانی که در دروسی تسلط و اطلاعات کافی  ندارد و تدریس با رشته تحصیلی آنها بی ارتباط است یا استفاده  نشود یا در صورت استفاده از آنخها کلاسهای بازآموزی برای دبیران با دروس مربوطه بگذارندو یافته  هیا جدید را در اختیار آنها قرار  داده و بر معلومات  آنها بیفزایند.

4 ـ توصیه می شود که دانشجویان را در صورت امکان با آمار استنباطی آشنا کنند .

 

 مـــنابــــع :

 

1ـ آقازاده، محرم، مبانی نظریه های یادگیری و نظریه فراشناخت، تهران: معاونت  آموزشی اداره کل آموزش  و پرورش تهران، سال 1375

2 ـ ایزاک، استفان، راهنمای تحقیق و ارزشیابی در علوم تربیتی  وروانشناسی، ترجمه: علی دلاور، تهران: نشر آرسبان، 1376

3 ـ برنایی، یدلاه، بررسی میزان تخصص معلمان راهنمایی تحصیلی مناطق نوزده گانه تهران با دروسی که تدریس می کنند، اداره کل آموزش و پرورش تهران، سال 1372

4ـ دبیری اصفهانی، عذرا، آموزش و پرورش ابتدائی، راهنمایی، متوسطه انتشارات دانشگاه پیام نور، سال 1376

5ـ  راچیلین هرش اس، راجرز، دانیل سی، اقتصاد آموزش و پرورش، ترجمه سید ابولقاسم حسینیون ، معاونت فرهنگی  آستان قدرس رضوی ، مشهد 1370

6ـ رحیمی، حشمت اله، ارزیابی تخصصی منابع ( مفلم ، دانش آموز ، فضای آموزشی) در آموزش و پرورش (سطح متوسطه)در برنامه اول توسعه سال (72 ـ 68 )، پایان نامه  دانشکده اقتصاد  دانشگاه شهید بهشتی تهران، شهریور 1373

7 ـ ظهوریان، جواد، معلمان حرفه ای ( ترجمه، 1368، صص 454 ـ 457 )

8 ـ قدیمی، محمد حسین، بررسی وضعیت آموزش مناطق بیستگانه آموزش و پرورش تهران، اداره کل آموزش و پرورش تهران، خرداد1372

9 ـ ندیمی، محمد تقی، بروج، محمد حسین آموزش و پرورش ابتدائی راهنمایی و متوسطه، تهران انتشارات مهرداد ، 1371

 

مجلات :

10ـ  دفتر هماهنگی طرحها و برنامه ریزی توسعه، نقش دبیران غیر متخصص در دوره متوسطه عمومی کشور، نشریه شماره 222، وزارت آموزش و پرورش ، سال 1372

11 ـ صافی، احمد، تحلیلی بر وضع سواد، مساله  افت تحصیلی استان گیلان، فصلنامه  تعلیم  و  تربیت، سال هفتم ، شماره 3 و 4 ، سال 1370

12 ـ طرح کلیات نظام آموزش  و پرورش جمهوری اسلامی ایران، تهران: ستاد اجرائی  تغییر بنیادی نظام آموزش و پرورش، سال 1367

13ـ  ماشینی، جملیه، مقاله «عوامل موثر در پیشرفت  تحصیلی» فصلنامه  تعلیم و تربیت سال  هفتم ، شماره 1، شال 1370

14 ـ میرسپاسی، ناصری پاره ی از نظریه و متون برنامه ریزی  منابع  انسانی ، دانشگاهی  آزاد اسلامی،  مجله  علمی و پروهشی اقتصاد  و مدیریت شماره 4، تهران : بهار سال 1369

15 ـ یغما، عادل بهتریم معلم، رشد تکنولوژی آموزشی، شماره 2 ص 20 ،  انتشار سال 1374

16 ـ مهاجر ، یحیی، ارزشیابی پیشرفت تحصیلی  و هدف  نقش آن ، مجموعه  مقالات سمپوزیم جایگاه تربیت در آموزش  و پرورش ، ( تهران : انتشارات تربیت ) چاپ اول ، سال 1371 ص 432

 

 تقدیر و تشکر:

با سپاس بیکران پروردگار سبحان را که توفیق کسب علم را به ما اعطا فرمود و با تقدیر و تشکر از استادان گرانمایه که در طول مدت تحصیل در دانشگاه از علم و دانش خود ما را بهره مند ساختند و بخصوص استاد گرانمایه جناب آقای عباس میربلوک بزرگی که این تحقیق را با هدایت و راهنمائی ایشان نوشتیم و توانستیم گامی هرچند کوچک در راه تحقیق و پژوهش برداریم.

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                               صفحه

فصل اول:

مقدمه........................................................................................................................ 1

موضوع تحقیق............................................................................................................ 3

سؤال تحقیق............................................................................................................... 3

اهمیت تحقیق............................................................................................................. 4

هدف تحقیق.............................................................................................................. 5

فرضیه تحقیق.............................................................................................................. 6

تعریف عملیاتی........................................................................................................... 7

فصل دوم:

تاریخچۀ تحقیق.......................................................................................................... 9

اهداف دورۀ متوسطه.................................................................................................. 10

ویژگیهای دانش آموزان دوره متوسطه.......................................................................... 12

روش آموزش و پرورش در دورۀ متوسطه..................................................................... 13

طراحی تغییر بنیادی نظام آموزش و پرورش.................................................................. 14

اهمیت آموزش متوسطه.............................................................................................. 15

نارسائیهای نظام قدیم آموزش متوسطه......................................................................... 16

تعریف اجزای ساختار آموزش متوسطه........................................................................ 17

رشته تحصیلی و گرایش تحصیلی............................................................................... 17

مزایای طرح متوسطه.................................................................................................. 17

ویژگی معلمان اثربخش............................................................................................. 19

معلم خوب، معلم بهتر................................................................................................ 19

ویژگیهای معلمان دوره متوسطه................................................................................... 20

معلم حرفه ای........................................................................................................... 20

سوابق تحقیقات انجام شده داخل کشور....................................................................... 22

تحقیقات خارج کشور............................................................................................... 24

 

فصل سوم:

جامعه تحقیق............................................................................................................ 28

نمونه تحقیق............................................................................................................. 29

روش نمونه گیری..................................................................................................... 30

ابزار اندازه گیری...................................................................................................... 30

روشهای آماری......................................................................................................... 31

 

فصل چهارم:

یافته ها و تجزیه و تحلیل آنها..................................................................................... 33

جدول شماره1 نمرات درس زیست شناسی................................................................... 34

جدول شماره2 نمرات درس زیست شناسی................................................................... 35

جدول شماره1 نمرات درس فیزیک(3)........................................................................ 37

جدول شماره2 نمرات درس فیزیک(3)........................................................................ 38

فصل پنجم:

نتیجه گیری.............................................................................................................. 42

محدودیتها................................................................................................................ 43

پیشنهادات................................................................................................................ 44

منابع و مآخذ............................................................................................................ 45


 

چکیده (خلاصه):

از آنجایی که آموزش متوسطه بین آموزش ابتدائی و آموزش عالی از یک طرف و بین آموزش ابتدائی و دنیای کار و زندگی از طرف دیگر قرار گرفته است، امروزه مسئولیت فراهم کردن آموزش نهایی برای کسانی که ترک تحصیل کرده و به بازار کار روی می آورند و آموزش مقدماتی برای کسانی که به سطوح عالی تر تحصیل راه پیدا می کنند را برعهده گرفته است، محتاج آموزش کافی و ارائه دانش و معلومات کافی به دانش آموزان مقطع متوسطه می باشد و این امر تحقق پیدا نمی کند مگر اینکه وزارت آموزش و پرورش با همکاری آموزش عالی بتواند بهترین دبیران با معلومات و دانش و مهارتهای کافی برای سطح متوسطه و به اندازه کافی تربیت کند تا بتواند موجبات انتقال صحیح و کافی دانش و اطلاعات به دانش آموزان متوسطه را چه در جهت تأمین نیروی بازار کار جامعه و چه در جهت ادامه تحصیل در سطوح عالی تحصیلی فراهم کند و مسأله اساسی که این پژوهش بدنبال آن است این است که آیا بین رشته تحصیلی دبیران و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد؟

و هدف کلی تحقیق بررسی رابطه بین رشته تحصیلی دبیران با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان می باشد. و فرضیه ای که در این تحقیق مطرح شده است این است که بین رشته تحصیلی دبیران و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد. جامعه آماری تحقیق کلیه دبیران رسمی شاغل در مقطع متوسطه و دانش آموزان مقطع متوسطه آموزش و پرورش ناحیه یک رشت در سال تحصیلی 81ـ80 می باشد که تعداد 4 دبیر و 60 دانش آموز بصورت تصادفی ساده بعنوان نمونه تحقیق انتخاب شده است. روشهای آماری بکار رفته از نوع توصیفی و استنباطی می باشد که در بخش توصیفی از میانگین نمرات خام انحراف نمرات از میانگین و انحرافها و در بخش آمار استنباطی از آزمون t استودنت استفاده شده است. ابزار جمع آوری اطلاعات نمرات خردادماه سال گذشته دانش آموزان است که از کارنامه تحصیلی پایان سال سوم متوسطه نظام جدید برداشت شده است، پس آنچه که از تحقیق حاضر استنباط و نتیجه شده است این است که بین رشته تحصیلی دبیران و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد.

به مسئولین رده بالای آموزش و پرورش که مسئولیت تأمین و تربیت نیروی انسانی موردنیاز آموزش و پرورش را برعهده دارند پیشنهاد می شود با توجه به نیاز مناطق مختلف کشور در رشته های مختلف تحصیلی، دبیران متخصص با دانش و معلومات تخصصی از طریق دانشگاهها جذب نموده و آموزش دهند تا کمبود نیروهای متخصص در مقاطع تحصیلی از بین رفته و موجبات ارتقاء و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان فراهم آید. به مسئولین آموزش و پرورش پیشنهاد می گردد در بعضی از استانها اگر نیروی اضافی متخصص وجود دارد در رشته هایی که با کمبود دبیر مواجه اند از آنها کمک گیرند تا مسأله کمبود نیروی متخصص برطرف گردد.

دبیران را با یافته های جدید دانش بشری آشنا ساخته و موجبات افزایش دانش و معلومات آنها را در مسائل آموزشی و روشهای تدریس فراهم کنند. به پژوهشگرانی که می خواهند در این زمینه تحقیقاتی انجام دهند پیشنهاد می شود برای کسب نتایج مکمل تحقیقات گسترده تری در سایر مقاطع تحصیلی و در سایر مناطق با نمونه ها و جامعه بزرگتری انجام داده و نتایج را با هم مقایسه کنند.

پیشنهاد می شود در تحقیقات بعدی سایر عوامل اثرگذار بر پیشرفت تحصیلی را مورد بررسی قرار دهند. عواملی مانند سن، جنس، عوامل خانوادگی، تجارب معلمان، سن دبیران را در تحقیقات خود توجه نمایند.



[1] . میرسپاسی، ناصر، مجله علمی و پژوهشی اقتصاد و مدیریت، شمارۀ4 ، 1369

[2] . نادری، عزت اله، سیف نراقی، مریم ـ روشهای تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن در علوم تربیتی ص39

[3] . مهاجر، یحیی، ارزشیابی پیشرفت تحصیلی و هدف و نقش آن، سال 71 ص432

1. ندیمی، محمدتقی و بروج، محمدحسین 1371، صص 107ـ108

[5] . طرح کلیات نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران، 1367، ص113

[6] . دبیری اصفهانی، عذرا ـ آب. پ سه گانه، 1376، ص56

[7] . دبیری اصفهانی، عذرا، آ.پ سه گانه، 76، ص.57

[8] . برای آگاهی از چگونگی این امر به کتابهای (اصول برنامه ریزی آموزشی و درسی مراجعه شود)

[9] . دبیری اصفهانی، عذرا، آ.پ سه گانه، 76، صص58ـ59

[10] . دبیری اصفهانی، عذرا، آ.پ سه گانه، 76، صص61

1. دبیری اصفهانی، عذرا، 67، صص61ـ62

[12] . دبیری اصفهانی، عذرا ـ آ.پ سه گانه، 76، ص69 و 79ـ80

[13] . رحیمی، حشمت ا...، ارزیابی تخصصی منابع (معلم ـ دانش آموز و فضای آموزشی)، پایان نامه، سال 1373

[14] . آقازاده، محرم، مبانی نظریه های یادگیری و نظریه فراشناخت، 1375

[15] . یغما، عادل، بهترین معلم، رشت تکنولوژی آموزشی، 74ش 2 ص20

1. دبیری اصفهانی، عذر. آ. پ سه گانه 67 ص153

[17] . ظهوریان، جواد، (ترجمه، 1368، صص454ـ457)

[18] ـ دفتر هماهنگی طرحها و برنامه ریزی توسعه ، نقش دبیران غری متخصص در دوره متوسطه عمومی کشور نشریه شماره 222 ـ وزارات آموزش و پرورش ـ 1372

1ـ صافی ـ احمد تحلیلی بر وضع  سواد ـ فصلنامه تعلیم  و تربیت سال هفتم ، 1370

[20] ـ  برنائی، یدا ...... ، بررسی میزان تخصص معلمان با دروسی که تدریس می کنند ، سال 1372

[21] ـ  قدیمی ، محمد حسین ، بررسی  وضعیت  آموزش مناطق بیستگانه تهران ، سال 1372  

[22] ـ  ماشینی ، جمیله ، مقاله عوامل موثر بر پیشرفت  تحصیلی ، فصلنامه تعلیم و تربیت ، بهار 1370

[23] ـ  راچیلین ، هرش اس ، راجرز ، دانیل سی ، اقتصاد آموزش  و پرورش ، ترجمه سید ابولقاسم حسینیون ، مشهد : 1370

[24] ـ Student ‘s t distribution

[25] ـ استفان ایزاک ، مترجم : علی دلاور ، راهنمای تحقیق  و ارزشیابی در روانشناسی و علوم تربیتی ، انتشارات نشر آرسباران سال 1376

+ نوشته شده در  یکشنبه ششم بهمن 1387ساعت 9:46  توسط تجربه کار  |